വാരിയും അഭാംഗും

കാൽനടയായുള്ള തീർത്ഥാടനമാണ് വാരി. ജ്ഞാനേശ്വറിൻ്റെയും തുക്കാറാമിൻ്റെയും പാൽക്കികൾ നഗരം തോറും പുറപ്പെടുന്നു. പാടിയ രൂപത്തിൽ മറാത്തി ഭക്തിയാണ് അഭംഗ്. ഇതൊരു കച്ചേരി മാത്രമല്ല. കർഷകരും വ്യാപാരികളും വിദ്യാർത്ഥികളും ഒരു പൊടി പങ്കിടുന്നു.

മഹാരാഷ്ട്രയുടെ മറ്റൊരു പൊതു സംസ്കാരമാണ് ഗണേശോത്സവം. രണ്ടും ഒരുമിച്ച് മടക്കരുത്. വാരി സമത്വത്തിൻ്റെയും അധ്വാനത്തിൻ്റെയും പാരമ്പര്യമാണ്. ഒരു അഭങ് ശബ്ദം കേട്ടാൽ നടക്കാൻ പറ്റാത്തവർ ഇപ്പോഴും തോട്ടിലുണ്ട്.