राजस्थान के घुमर

घूमरः परितः नृत्यति। घघ्रा चक्रं गीतं च मिलित्वा गच्छति। सम्पूर्णे राजस्थाने एतत् समानं वस्तु नास्ति – मारवाड़-मेवाड़-शेखावटी-नगरयोः रूपं परिवर्तयति । कालबेलिया अन्यः लोकपरम्परा अस्ति । उभयम् अपि एकं कार्डरूपेण न मुद्रयन्तु।

मञ्चे घूमरं दृष्ट्वा गृहविवाहे घूमरं नृत्यं च भेदः अस्ति । प्रतिष्ठा द्वितीयरूपं स्मरति। विदेशेषु तीज-उत्सवम् आचरन्तः परिवाराः गीतैः, घुमावदारैः च बालकानां कृते क्षेत्रस्य भाषां प्रदातुं शक्नुवन्ति ।