भारतस्य परिवाराणां कृते विदेशेषु निवसतां भारतीयानां च कृते

सेवाः

यदा तत् कर्तुं समयः आगच्छति

सेवा इत्यस्य अर्थः बुकिंग्-कार्ट् इति न भवति। भवान् आवश्यकतां लिखति, अनुरोधः अभिलेखितः भवति, अपि च तस्मिन् एव सूत्रेण अग्रे सम्पर्कः क्रियते।

तृतीयः चरणः

  1. ०१

    पठन्तु

    स्वस्य चयनितभाषायां संस्कारं, पूजां, तीर्थयात्रां, लोकसंस्कृतिं च अवगन्तुं।

  2. ०२

    स्वस्य प्रथां चिनोतु

    यत् लिखितं तत् सामान्यपरम्परा एव। स्वगोत्रेण सह सम्बद्धतां कुरुत। यत्किमपि भवतः गृहे नास्ति तत् न योजयन्तु।

  3. ०३

    सहायतां याचत

    आवश्यकता चेत् सेवानुरोधं प्रस्तूयताम्। सन्दर्भसङ्ख्या एकस्मिन् एव समये दृश्यते। अस्मिन् पृष्ठे भुक्तिः न भवति।

०१

संस्कार विधि

नामकरणात् मुण्डनपर्यन्तम् - विधिं अवगत्य स्वगोत्रानुसारं साहाय्यं याचत।

यस्य कृते भारतविदेशयोः परिवाराः।

यदा गृहे प्रथमं किं गच्छति किं न इति निश्चयः नास्ति तदा एषा सेवा तस्य भ्रमस्य कृते एव। संस्कारस्य नाम नगरं तव शाखां च लिखसि। वयं भवद्भ्यः सामान्यविधिं वदामः, पृष्टे चेत् भवतः कुलस्य आचारं अनुसरणं कुर्वन्तं पुरोहितं प्रति निर्देशं सूचयामः ।

इदं पृष्ठं मुहुरातस्य अन्तिमपत्रं नास्ति। गुरुणा सह तिथिं पुष्टयन्तु। सामग्रीसूची अपि शाखातः शाखायां भिन्ना भवति । प्रतिष्ठा इति सेतुः – अत्र अर्थः, भवतः गृहे निर्णयः।

एतत् सेवां याचत

०२

गृहपूजा।

सत्यनारायण, हवन, गृहप्रवेश या रुद्राभिषेक - गृहे बैठकर की गई पूजा।

यस्य कृते स्वनगरे पूजां कुर्वन्तः गृहाणि।

गृहपूजायाः कृते स्थानस्य, सामग्रीयाः, पाठकानां च आवश्यकता भवति । हवनं समतलस्थाने कर्तुं शक्यते वा न वा इति वायुस्य, अभयस्य च उपरि निर्भरं भवति । त्वं पुरस्य नाम, कामतिथिं, पूजां च प्रेषयसि। वयं सज्जतायाः रूपरेखां लिखामः।

देयं दक्षिणा च अत्र न निर्णीता। पुरोहितेन सह प्रत्यक्षं वार्तालापः भविष्यति। प्रतिष्ठानम्ं अनुरोधस्य पञ्जीकरणं करोति यत् परिवारस्य अन्धकारे भ्रमः न भवति।

एतत् सेवां याचत

०३

विवाह-संस्कार

शोभायात्रा-जनसमूहे न भ्रष्टाः - पारिवारिक-रीतिरिवानुसारं सहायतां कुर्वन्तु।

यस्य कृते विवाहस्य सज्जतां कुर्वन्तौ कुलौ।

विवाहे उत्सवः बृहत्तरः भवति, सप्तपदी च लघुः भवति । तस्य असन्तुलनस्य प्रतिकारार्थं एषा सेवा उद्दिष्टा अस्ति । वयं वरवधूयोः आचारं पृच्छामः, यतः उभयोः अपि समाननियमस्य आरोपणं न सम्यक् । मुहुरातस्य अन्तिमः निर्णयः भवतः ज्योतिषिणः पुरोहितस्य वा भविष्यति।

अनुरोधे नगरं, अनुमानितः मासः, भवतः कुलस्य किं अनिवार्यं इति च लिखन्तु । मण्डपस्य अलङ्कारः अस्माकं कार्यं नास्ति। अग्नेः पुरतः शब्दः अस्माकं विषयः अस्ति।

एतत् सेवां याचत

०४

अन्त्येष्टि-श्राद्धौ

शोकसमये शनैः शनैः चरन्तु। पद्धतेः विषये स्पष्टसूचना, दबावं विना।

यस्य कृते शोकग्रस्तः परिवारः, भारते वा विदेशे वा।

मृत्योः अनन्तरं दीर्घं व्याख्यानं कुटुम्बं न इच्छति। अद्य कर्तव्यं वा, दशमे दिने कर्तव्यं वा, भवतः कुटुम्बे न भवति वा – एतत् स्पष्टतया पर्याप्तम्। एषा सेवा तस्याः संक्षिप्तसाहाय्यस्य कृते अस्ति। अन्त्येष्टिः स्थानीयनियमैः, दाहसंस्कारव्यवस्थाभिः च बाध्यते । तेषां स्थानं वयं न गृह्णामः।

श्राद्धं पश्चात् आगच्छति। तिथौ, द्रव्यमानं, भोजनविधिः च भिन्नाः सन्ति । यत् गृहे नास्ति तत् भयं मा संयोजयन्तु। याचने गोत्रस्य नगरं शाखां च लिखितुं पर्याप्तम्।

एतत् सेवां याचत

०५

विदेशात् मार्गदर्शनम्

भारतात् दूरं निवसन् अपि परम्पराणां व्याख्यानं बालकानां कृते मूल्यानि च योजयितुं।

यस्य कृते भारतात् बहिः निवसन्तः भारतीयाः परिवाराः।

अन्येषु भूमिषु प्रत्येकं सामग्री न लभ्यते, पुरोहितः च न लभ्यते । एषा सेवा तस्य गृहस्य कृते एव अस्ति। कालान्तरे वयं वार्तालापं कर्तुं शक्नुमः। वयं भवन्तं वदामः यत् गृहे के के भागाः सम्भवन्ति, केषु च भारतस्य यात्रायाः अथवा स्थानीयस्य आचार्यस्य यात्रायाः आवश्यकता वर्तते। बालप्रश्नानां भाषा सरलं भवति।

प्रत्येकं संस्कारः पर्दायां सिद्ध्यति इति वयं न दावान् कुर्मः। केषुचित् कार्येषु भूमिः, अग्निः, साक्षिणः च आवश्यकाः भवन्ति । एतां सीमां प्रामाणिकतया कथयितुं मार्गदर्शनम् अपि अस्ति।

एतत् सेवां याचत

०६

तीर्थयात्रासल्लाहः

यात्रायाः पूर्वं स्थानं, ऋतुः, स्वस्य क्षमता च ज्ञातव्यम्। एतत् भ्रमणसङ्कुलं नास्ति।

यस्य कृते यात्रायाः सज्जतां कुर्वन्तः परिवाराः।

वयं तीर्थ सैमसोन् इत्यत्र टिकटं न विक्रयामः। कः स्थानः कः अस्माभिः सह गच्छति कः मासः इति त्वं वदसि । वयं ऋतुः, गमनस्य कठिनता, स्थानीयशिष्टाचारं च दर्शयामः, येन यात्रा विश्वासस्य विषयः एव तिष्ठति, दुर्घटना न भवति।

पर्वतेषु, जनसमूहेषु च वृद्धाः, बालकाः, श्वसनसमस्यायुक्ताः च महत्त्वपूर्णाः सन्ति । वैष्णोदेवी बद्रीनाथं च नगरमन्दिरं न मापयेत्। स्वस्य विवेकानुसारं स्थानीयव्यवस्थानुसारं च अन्तिमबुकिंग् कुर्वन्तु।

एतत् सेवां याचत

०७

समारोह की योजना

विवाह, पर्व, भोज या संस्था का आयोजन — अपनी रीति के अनुसार रूप रेखा।

यस्य कृते भारत या विदेश में आयोजन कर रहे परिवार और संस्थाएँ।

समारोह की योजना टिकट या सजावट का ऑर्डर नहीं है। आप लिखें कि आयोजन कौन-सा है, शहर क्या है, कितने लोग जुड़ेंगे, और आपके कुल में क्या छूटना नहीं चाहिए। हम क्रम और तैयारी का ढाँचा लिखते हैं। विधि का अंतिम निर्णय आपके आचार्य का रहता है।

भुगतान, कैटरिंग और मंडप की दुकान यहीं तय नहीं होती। प्रतिष्ठान अनुरोध दर्ज करता है, ताकि परिवार पहले अर्थ समझे और फिर अपनी जरूरत साफ़ लिखे।

एतत् सेवां याचत

एतत् सामान्यपरिचयम् । क्रमः, सामग्रीः, मुहूर्तं च कुलप्रदेशशाखानुसारं भिद्यते । भवतः पुरोहितं भवतः संस्कारं च अन्तिमं मन्यताम्।