भारतस्य परिवाराणां कृते विदेशेषु निवसतां भारतीयानां च कृते

तीर्थयात्रा

यत्र परम्परा भूमिना सह सम्बद्धा

काशीतः रामेश्वरमपर्यन्तम्। एषा भ्रमणसूची नास्ति। ऋतुम्, जनसमूहं, स्वस्य सामर्थ्यं च ज्ञात्वा बहिः गच्छतु। चतुर्दिक्षु धामौ हिमालयस्य धामौ च अत्रैव सन्ति – भ्रमः मा भवतु।

  1. ०१ काशी गङ्गायाः तटे स्थितं नगरं यत्र शिवमरणयोः संस्कारः क्रियते। उत्तरप्रदेश
  2. ०२ अयोध्या रामकथायाः गृहं सरयूतटे स्थितं नगरम्। उत्तरप्रदेश
  3. ०३ प्रयागराज गंगा यमुना सरस्वती त्रिवेणी। उत्तरप्रदेश
  4. ०४ हरिद्वार गंगा समतलेषु अवतरति। हर की पौरीतः हिमालयतीर्थानि उद्घाट्यन्ते। उत्तरखण्ड
  5. ०५ बद्रीनाथ हिमालय के बद्री धाम। शिशिरे द्वाराणि पिहिताः एव तिष्ठन्ति। उत्तरखण्ड
  6. ०६ द्वारका पश्चिमस्य धाम कृष्णस्य नगरी गोमती संगम। गुजरात
  7. ०७ पुरी पूर्व के धाम। जगन्नाथ, रथ यात्रा एवं महाप्रसाद। ओडिशा
  8. ०८ रामेश्वरम दक्षिण के धाम। रामनाथस्वामी च द्वीपस्य तीर्थकथा। तमिलनाडु
  9. ०९ तिरुपति सप्तगिरी पर वेंकटेश्वर। पूर्वं दर्शनस्य सज्जतां कुर्वन्तु। आन्ध्र प्रदेश
  10. १० उज्जैन महाकाल ज्योतिर्लिंग तथा क्षिप्रा। सिंहस्थ कुम्भ नगरी। मध्य प्रदेश
  11. ११ वैष्णो देवी त्रिकुटपर्वते पदयात्रा। न तु सुलभं पादचालनम्। जम्मू
  12. १२ पन्धरपुर विथोबा-राखुमाई-नगरम्। आषाढिः कार्तिकी वारिः च अत्र भवति। महाराष्ट्र

एतत् सामान्यपरिचयम् । क्रमः, सामग्रीः, मुहूर्तं च कुलप्रदेशशाखानुसारं भिद्यते । भवतः पुरोहितं भवतः संस्कारं च अन्तिमं मन्यताम्।