तीर्थयात्रा
हरिद्वार
गंगा समतलेषु अवतरति। हर की पौरीतः हिमालयतीर्थानि उद्घाट्यन्ते।
यदा
वर्षभरि। सायं आरती स्थायी कार्यक्रम है।
क्षेत्र
उत्तरखण्ड
हरिद्वारः स्वयमेव तीर्थयात्रा अस्ति, अग्रे यात्रायाः द्वारम् अपि अस्ति । प्रत्येकं पौरी आरती नित्यं क्रियते। इतः अनेके तीर्थयात्रिकाः यमुनोत्री, गङ्गोत्री, केदारनाथं, बद्रीनाथं च प्रति गच्छन्ति । भारतस्य चतुर्कोणेषु अन्ये धामाः बद्रीनाथः, द्वारका, पुरी, रामेश्वरम् च सन्ति । उभयम् अपि सत्यम्, मा भ्रमतु।
आरतीपूर्वं घाटे स्थानं कुरुत। यथाशक्ति डुबकी मारन्तु। यदि प्रवाहः द्रुतगतिः अस्ति तर्हि केवलं तीरस्य स्पर्शः एव पर्याप्तः।
एतत् सामान्यपरिचयम् । क्रमः, सामग्रीः, मुहूर्तं च कुलप्रदेशशाखानुसारं भिद्यते । भवतः पुरोहितं भवतः संस्कारं च अन्तिमं मन्यताम्।